Cuối năm, tranh thủ hoàn tất một vài món 'nợ' cuối cùng của năm 2013. Bài sau đây mình viết vào ngày rời Minnesota trở lại Việt Nam trên chuyến bay dài 31h đồng hồ từ Washington-San Francisco-Incheon-Danang.Cảm nhận đầu tiên của mình là Mỹ có một Khung thể chế và luật pháp (Institutions and governance structure) cực kỳ hoàn thiện. Điều này có lẽ chính là nền tảng quan trọng đóng góp vào hiệu quả hoạt động từ dịch vụ công ích đến sinh hoạt cá nhân trong một xã hội đa dạng. Một số dẫn chứng theo cảm nhận và quan sát của mình.
Lâu nay mình vẫn nghe trích 15-20% tổng kinh phí đề tài. Nhưng quả thật nếu phải trích 50-60% thì không biết tác giả đề tài sẽ nghiên cứu kiểu gì để ra được sản phẩm như đã trình bày trong đề cương. Rất nhiều người than phiền về thủ tục phiền hà trong các khâu thanh toán, hoặc được cấp tiền nghiên cứu quá chậm. Tuy nhiên hầu như không thấy ai lên tiếng, và vẫn tiếp tục tuân theo tỷ lệ 'chung chi' như kiểu có 'bàn tay vô hình' định hướng. Việc hợp lý hoá hoá đơn chứng từ nghiên cứu và chấp nhận mọi tiêu cực để có điểm công trình vô hình dung hạ thấp phẩm cách của người làm nghiên cứu khoa học, biến các nhà nghiên cứu thành đối tượng 'ăn xin' trong khi toàn bộ hệ thống cần tạo điều kiện tốt nhất để người làm nghiên cứu cho ra sản phẩm đạt chất lượng cao nhất. Không biết bao giờ mình mới đủ can đảm để 'xin' được một đề tài nghiên cứu? (dungo)
